|  ورود به سايت  |  1397/08/28
                 
آرشیو شماره‌های گذشته
 چاپ   

آخرین اخبار
تاریخ: 1392/04/09 نظرات: 1 نظر نمایش: 1189 مرتبه تعداد امتیاز: 1   (Article Rating)
بسیاری از نخبگان، صبح‌ها فوکو می‌خرند و شب‌ها حریم سلطان می‌بینند!

بسیاری از نخبگان، صبح‌ها فوکو می‌خرند و  شب‌ها حریم سلطان می‌بینند!

گفت‌وگو با ناصر فکوهی درباره سریال به مثابه رسانه:بسیاری از نخبگان، صبح‌ها فوکو می‌خرند و  شب‌ها حریم سلطان می‌بینند!

در سال‌های اخیر سریال‌هایی که مخاطب آنها عمدتاً خانواده هستند، خواه از رسانه‌های ملی پخش شوند (سریال‌های تاریخی یا خانوادگی)، خواه به صورت DVD از طریق شبکه‌های مجاز منتشر شوند (قهوه تلخ و قلب یخی و...)، خواه از ماهواره پخش شوند (از شبکه‌های ماهواره‌ای مثل جم یا فارسی‌وان) و خواه به صورت دی‌وی‌دی‌های غیرمجاز (سریال‌هایی مثل لاست یا 24 یا پریسون بریک یا بورجیاس) مخاطبان گسترده‌ای یافته‌اند، تا جایی که می‌توان بدون اغراق از تأثیرات اجتماعی و فرهنگی آنها یاد کرد. کارشناسان رسانه سه کارکرد عمده آن را اطلاع‌رسانی، سرگرمی و آموزش خوانده‌اند. ماهنامه مدیریت ارتباطات در سی‌وهشتمین شماره‌اش از دکتر ناصر فکوهی، استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران و مدیر سایت انسان‌شناسی و فرهنگ درباره کارکردهای رسانه‌ای سریال پرسیده است. فکوهی برای اهل قلم و آشنایان علوم انسانی ایران نامی آشناست؛ چهره‌ای که تنها به دانشگاه محدود نمانده و با رسانه‌ها و مطبوعات همکاری وثیقی دارد. وی همچنین مترجم کتاب «درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم» نوشته پی یر بوردیو است.

بخش‌ کوتاهی از دیدگاه‌های وی را اینجا و متن کامل را در سی‌وهشتمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات مطالعه فرمائید.

این ماهنامه علاوه بر کیوسک‌های مطبوعاتی، از طریق سایت www.prshop.ir  و تلفن‌های 88807453 و 88898326 بفروش می‌رسد.

همچنین دارندگان تلفن‌های همراه هوشمند و تبلت می‌توانند این ماهنامه را از نرم‌افزار اندروید «برگ» به نشانی http://barg.asr24.com  یا http://cando.asr24.com  خریداری و دانلود کرده و بر روی دستگاه‌های خود مطالعه کنند.

......................................................

- رسانه یا media از ریشه لاتین medius  به معنای «واسطه» می‌آید و با واژه «ارتباطات» که آن هم از ریشه‌ای لاتین می‌آید، به معنای نوعی به اشتراک گذاشتن و ایجاد رابطه‌اند که امروز ما بیشتر آن را با واژه «پست» می‌شناسیم.

- برای ما مسأله سریال‌ها هم به مثابه رسانه و هم به مثابه داده، در رویکردی فرآیندی و چرخه‌ای مطرح است که جریان‌های اندیشه و تصویر و پنداره‌های فکری و مادی را به چرخش درمی‌آورد و تأثیرات اساسی بر نظام‌های گوناگون مادی (مد) و غیرمادی (زبان) باقی می‌گذارد.

- این‌که افراد سریال می‌بینند، به معنی قطع ارتباط آنها با سایر رسانه‌ها نیست. درون هر سریال، نظام پیچیده‌ای از نشانه‌ها، نظام‌های نمادین، موسیقی، روایت داستانی یا مستند، روایت زبانی و ... عناصر دیگری وجود دارند که با یکدیگر و با سایر عناصر بیرون از سریال در جهان رسانه‌ای و در جهان واقعی وارد تعامل می‌شوند. به عبارت دیگر تماشا کردن حتی یک سریال بسیار پیش پاافتاده و به ظاهر «زرد» به معنی آن نیست که فرد از جهان ذهنی فاصله بگیرد. برعکس این‌گونه رابطه می‌تواند کسی را که هیچ رابطه‌ای با سیستم‌های رسانه‌ای ندارد، با جهان بیشتر آشنا کند. مسأله آن است که تزهای مبتنی بر از خودبیگانگی که در دوره‌ای رایج بودند امروز دیگر قابل دفاع نیستند. سریال، لایه‌های متعددی دارد و می‌تواند با صورت‌های مختلفی مورد خوانش قرار بگیرد و تأثیرات بسیار زیادی بر کنش و ذهنیت مخاطب باقی گذارد و به هیچ وجه نمی‌توان با اطمینان گفت که سریال مخاطب را درون انفعال فرو می‌برد. این در حالی است که واقعیت کنش اجتماعی خود می‌تواند عامل بسیار انفعال‌دهنده‌تری از داستان و تخیلی باشد که در یک نظام تصویری مثل یک سریال به او منتقل می‌شود.

- نظام توزیع به صورت کاملاً رادیکال در حال دگرگونی است؛ یعنی رابطه مخاطبان سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و اصولاً هر گونه تصویر صدایی، امروز هر چه بیشتر و به زودی تنها و تنها از خلال شبکه‌های اینترنتی و رایانه‌ای می‌گذرد. در این حال از یک‌سو ما به سوی سخت‌افزارهای توزیع هر چه کوچک‌تر، به ویژه در قالب موبایل‌ها می‌رویم، از طرف دیگر به سوی سخت‌افزارهای بزرگ نظیر تلویزیون‌های نمایش در سالن، اما تلویزیون‌های نسل جدیدی که رابطه‌ای کاملاً متفاوت با زمان دارند؛ یعنی به شبکه اینترنت وصل هستند و برنامه‌های متعددی را هم زمان پخش و ضبط می‌کنند و مخاطب می‌تواند به گونه‌ای که می‌خواهد با آنها رابطه برقرار کند. تفاوت میان سیستم‌های مختلف پخش در فاصله‌ای نه چندان دور با ما تأثیر چندانی در رابطه برقرار کردن با مخاطبان ندارد. البته با توجه به این نکته اساسی که هر اندازه از سیستم‌های بزرگ پخش (تلویزیون) به طرف سیستم‌های کوچک آن (لپ‌تاپ و موبایل) برویم، میزان مشارکت و هم‌زمانی تماشای مخاطبان و امکان شکل‌گیری اجتماعی (یا جماعت) براساس مصرف تصویر نیز کاهش می‌یابد..

-  نگاه نخبگان به سریال‌ها عمدتاً از بالا و تحقیرآمیز است و آنها را آثاری مصرفی، فاقد ارزش هنری یا علمی و وقت حرام‌کن می‌دانند. ریشه این نگاه و دیدگاه شما در این زمینه چیست؟

به نظر نمی‌رسد که این نگاه با واقعیت انطباق داشته باشد، هر چند نمی‌توان این را با اطمینان گفت؛ زیرا ما از پژوهش‌های لازم در این زمینه برخوردار نیستیم. اما می‌توان براساس مشاهدات و چارچوب‌های نظری این فرضیه را به صورت جدی مطرح کرد که نگاه از بالا و نگاه تحقیرآمیز، یک میراث قرن بیستمی است که شاید ریشه‌هایش به طرز تلقی نسبت به فرهنگ برسد. این همان روندی است که مکتب مطالعات فرهنگی براساس تفکر فرانکفورتی بر آن تأکید داشت، اما در واقعیت اجتماعی ما لزوماً این را نمی‌بینیم. در کشور خود ما اغلب روشنفکران و کسانی که به هر حال مایل به آن هستند که خود را به گونه‌ای دارای سرمایه فرهنگی بالا نشان دهند، تظاهر به آن می‌کنند که این سریال‌ها را مصرف نمی‌کنند (چیزی که نمی‌توان آن را چندان بدون مطالعات میدانی پیشرفته ثابت یا رد کرد)، اما نکته جالب توجه فروش سرسام‌آور فیلم‌های سینمایی با همان محتواهای سریالی در سینماها و شبکه خانگی است که نشان‌دهنده مصرف بسیار بالایی از این محصولات حتی در میان اقشار تحصیل‌کرده و با سرمایه بالای ماست. با توجه به تعداد و پراکنش جمعیت دانشجویی و فارغ‌التحصیل‌ها و همچنین میزان سن متوسط، نمی‌توان پذیرفت که میزان مصرف این سریال‌ها در میان آنها کم باشد، اما نگاه تحقیرآمیز به مثابه پدیده مد، بسیار رایج است. به عبارتی گمان می‌کنم با نگاهی طنزآمیز بتوان گفت که بسیار آدم‌ها صبح «فوکو» می‌خرند و شب «حریم سلطان» نگاه می‌کنند؛ هر چند می‌پذیرم که این تصویر بسیار کاریکاتورمانند است، اما برای بیان تمثیلی آنچه می‌خواهم بگویم فکر می‌کنم گویا باشد.

برای مطالعه ادامه این گفت‌وگو، لطفاً به نسخه چاپی و یا اندرویدی ماهنامه مدیریت ارتباطات مراجعه فرمائید.

کد: 473
نویسنده خبر: ماهنامه مدیریت ارتباطات
 
تصاویر مرتبط
  • بسیاری از نخبگان، صبح‌ها فوکو می‌خرند و  شب‌ها حریم سلطان می‌بینند!
امتیاز بندی

نظرات
sh.sh

# ارسال کننده: sh.sh
   تاریخ ارسال: 1392/09/15
ممنون خواندنی بود.
ارسال نظر:

نام (الزامی)

ایمیل (الزامی)

وب سایت

Enter the code shown above:


چاپ  

گفتگو های ویژه


  Copyright 2009-2012 by cmmagazine Design & Support: 7TABLIGH