|  ورود به سايت  |  1397/08/28
                 
آرشیو شماره‌های گذشته
 چاپ   

آخرین اخبار
تاریخ: 1393/08/24 نظرات: 0 نظر نمایش: 1037 مرتبه تعداد امتیاز: 2   (Article Rating)
نابخردانه فناوری‌های نوین را وارد کردیم و خسارت دیدیم

نابخردانه فناوری‌های نوین را وارد کردیم و خسارت دیدیم

مدیریت ارتباطات(ما) آن‌لاین- اقتصاد سیاسی رسانه‌ها مانند خیلی از موضوعات دیگر در حوزه رسانه، در کشور ما مورد واکاوی دقیق قرار نگرفته است. این موضوع با مباحث گوناگونی در زندگی روزمره انسان‌ها مرتبط است؛ مثل سیاست، تبلیغات، فیلم، تلویزیون و.... بنابراین ضرورت شناخت آن به طور کامل احساس می‌شود. جامعه ما در حال حاضر نیاز دارد تا از چنین موضوعاتی آگاهی یابد و آن را در زندگی خویش به کار گیرد. ، دکتر علی‌اصغر محکی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در گفت‌وگویی با محمد حسن خازنی که در پنجاه‌وچهارمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شده ضمن اشاره به زاویه نگاه مکتب اقتصاد سیاسی به رسانه‌ها و فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی، از اینکه واردات و به‌کارگیری این تکنولوژی‌ها در کشور ما همراه با دوراندیشی و ارزیابی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی نبوده است گلایه می‌کند. پیشنهاد مشخص محکی برای برون‌رفت از این وضعیت، باز نگاه داشتن پنجره اندیشه‌های انتقادی در سپهر پژوهشی و اندیشه‌ورزی جامعه و توجه دادن نخبگان و آحاد جامعه به دستاوردهای نظری مطالعات و نظریه‌های انتقادی است. شما را به خواندن این مصاحبه دعوت می‌کنیم.

بخشی از دیدگاه‌های محکی در ذیل می‌آید:

·        تحولات فناورانه حوزه وب و موبایل هوشمند و آثار آن بر اقتصاد و فرهنگ جوامع پیرامونی، موجب خیزش دوباره اندیشه‌های مکتب اقتصاد سیاسی شده است. به ویژه به موازات انتقاداتی که در دهه اخیر درباره آثار اقتصادی، سیاسی و فرهنگی واردات نابخردانه، منفعلانه و ناهوشمندانه سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مرتبط با فناوری‌های جدید وب‌محور در کشورهای جهان مطرح شده است، توجه داشتن به مبانی اندیشه‌ای اقتصاد سیاسی می‌تواند سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان این کشورها را درباره چگونگی واردات و به‌کارگیری این نوع فناوری‌ها هشیارتر و حسابگرتر کند. نکته بسیار مهم دیگری که موجب رشد دوباره اندیشه‌های انتقادی مکتب اقتصاد سیاسی شده است، پخش گسترده امواج فرامرزی شبکه‌های تلویزیونی غربی است که آثار آن مورد بازبینی و مطالعه قرار گرفته است. یافته‌های این مطالعات اخیر، بیانگر رد شدن مفروضات پیشین درباره محدود و کم‌اثر بودن آثار فرهنگی پخش تلویزیون جهانی است. درواقع تبعات مواجهه منفعلانه مخاطبان کشورهای مقصد از برنامه‌های شبکه‌های متعدد تلویزیونی جهان‌گستر، چه در حوزه اقتصادی و چه فرهنگی، آن‌چنان بزرگ و دگرگون‌ساز بوده که نمی‌توان با توجیهات ساده‌انگارانه از کنار آن گذشت و بی‌توجه به اهداف و مقاصد بلندمدت سیاسی و اقتصادی گردانندگان شبکه‌های تولید و پخش محتوای پیام‌های یادشده، صرفاً نظاره‌گر تغییرات پرشتاب فرهنگی و اقتصادی آحاد مردم این جوامع در حوزه هویتی و سبک زندگی بود.

·        می‌بینیم که فناوری‌های مربوط به گوشی‌های تلفن همراه، تبلت‌ها و رایانه‌های جیبی، طی دهه گذشته بیشترین پیشرفت را در میان فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی داشته‌اند طوری که تمام کارهایی که در دهه قبل با اتصال به کامپیوترهای رومیزی انجام می‌شد، همه را به صورت یک‌جا در گوشی موبایل نیز می‌توان انجام داد. از این حیث شاید بتوان گفت که فناوری‌های تلفن‌های همراه هوشمند، قدرت جایگزینی تقریباً بلامنازعی در فضای رقابت رسانه‌های نوین یافته‌اند. دو دهه قبل یعنی زمانی که این تحولات فناورانه هنوز در ابتدای راه توسعه خود بود، هربرت شیلر در آثار خود به مقاصد و اهداف بنگاه‌های تجاری و سیاسی از صادرات این نوع تکنولوژی‌ها اشاره می‌کند و خوانندگان آثار خود را از این موضوع پرهیز می‌دهد که تحت تأثیر شیفتگی کاربرد شگفت‌انگیز این کالاها، از ابعاد و اغراض اقتصادی و سیاسی تولیدکنندگان و مروجان این فناوری‌ها غافل شوند. در واقع نمی‌توان از تأثیر مقتضیات اقتصاد بازار جهانی بر اقتصادهای ملی غافل بود و در شرایطی که موتور اقتصادهای ملی وابسته به روند تصمیمات اقتصاد جهانی است، انتظار داشت ابتکار عمل در دست برنامه‌ریزان و سیاست‌مداران مستقل باشد.

·         بحث درباره مکتب اقتصاد سیاسی رسانه‌ها در جوامع جهان سوم و در جوامع در حال توسعه مثل ایران با کشورهای سرمایه‌داری اروپایی و آمریکایی متفاوت است. دلیلش را هم که حتماً تا به این جای مصاحبه متوجه شده‌اید. ما از ابتدای مصاحبه داریم درباره مکتبی صحبت می‌کنیم که پایه و اساس آن در همان غرب شکل گرفته و در همان‌جا نیز رشد و توسعه یافته است و به جوامع دیگر سرایت کرده است. البته لازم است که یک نکته دیگر را نیز ذکر کنم و آن الگوی مرکز  پیرامون است. این ایده را یوهان گالتونگ مطرح کرد. این الگو مطرح می‌کند که یک‌سری کشورها در جهان، به عنوان کشورهای قدرتمند محسوب می‌شوند و جریان خیلی از امور را در دست دارند. این جریانات شامل مسائل ارتباطی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و خیلی از مسائل دیگر می‌شود که در دست کشورهای قدرتمند دنیا است. این کشورها در حال حاضر تمام منفعت خود را در این می‌بینند که نبض امور جهانی را در دست داشته باشند. در حال حاضر خیلی از کشورهایی که در این دسته قرار دارند به عنوان کشورهای استعمارگر و سلطه‌گر نیز شناخته می‌شوند. بحث بسیار مهم شرکت‌های چندملیتی نیز در اینجا مطرح است. خود این شرکت‌های چندملیتی نقش عمده و بارزی را در این میان ایفا می‌کنند که محور سیاست‌های گوناگون جهانی در دست آنهاست.

·         چون مکتب فکری ما با مکتب فکری و مسائل ایدئولوژیک کشورهای سرمایه‌داری و غربی متفاوت است، نمی‌توانیم بگوییم که ما هم در بحث اقتصاد سیاسی رسانه‌ها به همان طریق عمل کرده‌ایم. در حقیقت کاری که ما انجام داده‌ایم و باید از این به بعد نیز انجام دهیم این است که مکتب اقتصاد سیاسی رسانه‌ها در آن کشورها را به چالش بکشیم. ما می‌توانیم کارهایی که آنها انجام می‌دهند را ببینیم و از آنها درس بگیریم و خودمان سراغ آنها نرویم. در حقیقت رسانه‌هایمان را طوری به وجود نیاوریم و پرورش ندهیم که آزادی‌ها را محدود کند و تنها یک عده خاصی بتوانند رسانه داشته باشند و حرفشان را در آن بزنند.

·         ببینید یک جنبه این است که ما مکتب اقتصاد سیاسی رسانه‌ها را به درستی بفهمیم و خودمان سیاست درست خویش را به طرزی دقیق تدوین کنیم. ما باید فرهنگ استفاده از رسانه‌ها را نیز داشته باشیم. مشکل ما یا شاید خیلی از جوامع جهان سوم این است که یا به طور کل به مقوله فرهنگ استفاده از فناوری‌های نوین وارداتی توجهی نمی‌کنند یا اول آن را وارد می‌کنند و سپس یادشان می‌افتد که باید فرهنگ مصرف آن را نیز داشته باشند.یک نمونه آن ماهواره است یا هر فناوری نوین ارتباطی دیگر. این آسیب بسیار جدی است. دوباره می‌خواهم به این نکته اشاره کنم که پشت خیلی از این مسائل ارتباطی و فناوری، مسائل پیچیده‌ای وجود دارد. ما به طور کل باید فرهنگ استفاده از رسانه‌ها و فناوری‌های نوین ارتباطی را بالا ببریم. مردم خود را آموزش دهیم تا به مسائل سیاسی و اقتصادی مرتبط با این حوزه‌ها نیز توجه داشته باشند.

·         به نظر من کشور ما خسارت زیادی در جریان به‌کارگیری فناوری‌های جدید اطلاعاتی و ارتباطی دیده است. چون برآورد و ارزیابی دقیق و واقع‌بینانه‌ای از سیاست‌های واردات این فناوری‌ها نداشته‌ایم، آسیب‌های جدی بر پیکره اجتماعی و فرهنگی جامعه ما وارد شده است. هزینه‌های بی‌جای فراوانی پرداخته‌ایم، چون نابخردانه و بدون توجه به پیش‌نیازهای مطالعاتی جهت برآورد پیامدهای اجتماعی، این فناوری‌ها را وارد کرده‌ایم و به کار گرفته‌ایم.

·         واقعیت این است که در محاسبات دولت‌های ما برای ورود و به‌کارگیری فناوری‌های نوین ارتباطاتی، تاکنون برآورد و ارزيابي اجتماعی و فرهنگی دقیقی وجود نداشته است و لذا سیاست‌ها و اقدامات صورت گرفته، هزینه‌های اجتماعی زیادی دربرداشته است. در صورتي‌كه به ارزش‌هاي انساني و معيارهاي اجتماعي به عنوان ملاك‌هاي ارزيابي توجه نداشته باشیم، شاهد آسیب‌هایی ناگوار و جبران‌ناپذیر در همه حوزه‌ها و بخش‌ها خواهیم بود. پس لازم است در مبانی سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی دولتمردان ما، به ویژه در فرآيند تصميمات فناورانه و صنعتي، حتماً ارزش‌هاي انساني و معيارهاي اجتماعي گنجانده شود.

·        ضروری است به گونه‌ای روشنگری صورت گیرد تا علاوه بر نخبگان، آحاد مردم نیز درك درستی از آنچه در حال وقوع است، داشته باشند. اطلاعاتی که در این خصوص در حال حاضر به طور گسترده در بین مردم و حتی نخبگان جامعه اشاعه می‌یابد، بیانگر تمام واقعيت نیست. بخش عمده‌ای از اطلاعاتی که اکنون در حال اشاعه است، در نهایت توجیه‌کننده واردات بی‌رویه و به‌کارگیری توأم با شیفتگی مفرط این فناوری‌هاست. لذا به نظر می‌رسد این نوع اطلاعات، به گونه‌ای طراحی و نشر می‌یابند که در خدمت سازوکارهای منتهی به تضمین سود فراوان شركت‌های فراملی و اقتصاد کشورهای صادرکننده این فناوری‌ها باشد! از محتوای این نوع اطلاعات، نمی‌توان توقع انتقاد و دعوت به هوشیاری و راه‌‌حل‌هاي جايگزين بومی را استنتاج کرد. در حالی که ما نیاز به پیشنهادها و راه‌‌حل‌هايي داریم كه سمت و سوی پیشرفت ما را که اکنون بیش از همیشه اطلاعات محور شده، انساني‌تر و با نگاه به ملاحظات فرهنگی و اجتماعی هدایت كند.

 

متن کامل این گفت‌وگو علاوه بر پنجاه‌وچهارمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات از اینجا نیز قابل تهیه و مطالعه است

 

 

کد: 637
نویسنده خبر: ماهنامه مدیریت ارتباطات
 
تصاویر مرتبط
  • نابخردانه فناوری‌های نوین را وارد کردیم و خسارت دیدیم
امتیاز بندی

در حال حاضر هیچ نظری ارسال نشده است
ارسال نظر:

نام (الزامی)

ایمیل (الزامی)

وب سایت

Enter the code shown above:


چاپ  

گفتگو های ویژه


  Copyright 2009-2012 by cmmagazine Design & Support: 7TABLIGH