در این مدت تقریباً همۀ استدلالهای ممکن مطرح شد؛ از هشدارها دربارۀ زیان اقتصادی تا تحلیلهای کارشناسان امنیت سایبری که معتقد بودند خاموشی گستردۀ اینترنت الزاماً به افزایش امنیت منجر نمیشود. تجربه نیز نشان میداد میان انسداد ارتباطات و کاهش تهدید، رابطهای وجود ندارد. بااینحال محدودیت ادامه یافت و همین نقطه بود که نشان داد مسئله دیگر فنی نیست؛ سیاسی است.
در علوم سیاسی، دولت فقط نهادی برای تصمیمگیری نیست؛ نهادی برای تعیین اولویتهاست. بسیاری از بحرانها نه به این دلیل که راهحل ندارند، بلکه چون بر سر تعریف مسئله توافق وجود ندارد، طولانی میشوند. برای بخشی از تصمیمگیران، اینترنت زیرساخت اقتصادی و اجتماعی است؛ برای بخشی دیگر، میدان مدیریت ریسک و کنترل. تا زمانی که این دو روایت همزمان در ساختار حکمرانی حضور داشته باشند، نتیجه معمولاً نه تصمیم روشن، بلکه نوعی تعلیق مزمن خواهد بود.
در این میان، یک سوءبرداشت مهم نیز شکل گرفت؛ اینکه اینترنت بینالملل به چند پلتفرم مشخص تقلیل داده شود. گویی اگر برای پیامرسان یا شبکۀ اجتماعی، جایگزین داخلی وجود داشته باشد، مسئله حل شده است. اما اینترنت مدتهاست دیگر ابزار ارتباط یا سرگرمی نیست. اینترنت امروز زیرساخت است؛ همانطور که برق، جاده، شبکۀ بانکی و انرژی زیرساختاند.
موضوع اینترنت بهآرامی از دایرۀ کاربران حرفهای خارج شد و به مطالبۀ گروههای متنوع اجتماعی تبدیل شد. صاحبان کسبوکار، دانشجویان، خانوادهها، رسانهها و حتی بخشهایی از بدنۀ اداری دولت، هر کدام به نحوی با هزینههای این وضعیت مواجه شدند. این گسترش دامنۀ ذینفعان، شکل جدیدی از سیاستورزی را پدید آورد؛ سیاستورزیای که نه از جنس تقابل مستقیم، بلکه از جنس توزیع مسئولیت و جستوجوی سازوکارهای هماهنگی بود.
تشکیل سازوکارهای جدید برای ساماندهی تصمیمگیری در این حوزه را میتوان در همین چارچوب فهم کرد. اهمیت چنین ترتیباتی فقط در نتیجۀ نهایی نیست، بلکه در معنای سیاسی آنهاست؛ انتقال یک مسئله از حوزۀ تصمیم محدود به حوزۀ هماهنگی گستردهتر. در سیاست عمومی، وقتی هزینۀ یک تصمیم از ظرفیت یک نهاد فراتر میرود، ساختارهای میانجی شکل میگیرد؛ ساختارهایی که کارکردشان نه اعمال ارادۀ مطلق، بلکه ایجاد امکان توافق است.
🗞مطلبی که خواندید بخشی از یادداشتی با عنوان «تعلیق زیرساخت» است که در شماره ۱۹۳ ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شده است. میتوانید نسخه کاغذی ماهنامه را از سیمای شرق سفارش دهید.
