سال ۱۴۰۴ بحرانهای اجتماعی و سیاسی فشردهتر و پیدرپیتر از همیشه رخ دادند و جمعیت گستردهای از دیاسپورا که در بیرون از مرزهای ایران پراکندهاند، هر یک مواضع متفاوتی نسبت به تحولات سرزمین مادریشان داشتهاند.
اما آنچه در جهان رسانهای از روایتها و مواضع مهاجران بازتاب پیدا میکند، لزوماً تصویری جامع از مهاجران ایرانی نیست، چرا که در بسیاری موارد، صدای اقلیتی از مهاجران که مواضعی تندتر و گاه همسو با گفتمانهای مداخلهجویانه دارند، بلندتر شنیده میشود.
در گفتوگو با نعمتالله فاضلی به این موضوع پرداختهایم دیاسپورای ایرانی چه نقشی در شکلدهی به روایتهای رسانهای ایفا میکند و چرا از میان همۀ این صداها، فقط برخی روایتها امکان شنیدهشدن پیدا میکنند؟
مهاجران ایرانی در کشورهای مختلف صداهای گوناگونی دارند که ما اغلب فقط یکی از صداها را میشنویم؛ یعنی آن صدایی که خواهان جنگ علیه ایران است یا گمان میکند که این تجاوز و جنگ میتواند خواستههای سیاسی آنها و گروههای ناراضی یا برانداز را تأمین کند.
آن جمعیت اقلیت، سازمانیافته هستند. درحالیکه گروههای مهاجر دیگر که بیش از ۹۰ درصد جمعیت مهاجران را تشکیل میدهند، فاقد چنین سازمانیافتگی سیاسی هستند تا بتوانند صدای بزرگی در جهان ایجاد کنند.
جمعیتهای مهاجر در دهها کشور جهان پراکندهاند. این پراکندگی جغرافیاییِ بینهایتِ گسترده، مجال انسجام و یکپارچگی سیاسی برای بیان دیدگاههای خودشان را به آنها نمیدهد یا آنان را با محدودیتهای پرشماری مواجه میکند.
در صداوسیما و رسانههای رسمی، جایی برای ایجاد ارتباط و تعامل با مهاجران ایرانی تعریف نشده است. در نتیجه، این نادیدهانگاری تلاشها و تعاملات سازنده میان مهاجران ایرانی و سرزمین و وطنشان، باعث شده است تصویری که از دیاسپورا در ذهن جامعه شکل گرفته، محدود به همان تصویر جمعیت اقلیت مهاجرانی باشد.
مهاجران ایرانی، مردمانی بریده از سرزمین و بیعلاقه به وطن یا دشمنان قسمخوردۀ سرزمینشان نیستند. این تصویر و بازنمایی نادرست که گویا مهاجران، جمعیتی کینهتوز و خشمگین و مخالف ایران هستند، نهفقط خلاف واقعیت است، بلکه این تصویر بحرانهایی برای ایرانیان داخل و خود مهاجران ایجاد میکند.
«ما فقط صدای مهاجران خواهان جنگ را میشنویم» عنوان گفتوگویی است که بخشهایی از آن را خواندید.
این گفتوگو در شماره ۱۹۰ و ۱۹۱ ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شده است.
میتوانید نسخه کاغذی ماهنامه را از سیمای شرق سفارش دهید.
